Οδηγός ελαιοτριβείου
Κοινός σωρός: δίκαιη μοιρασιά λαδιού για κάθε παραγωγό
Όταν ο καρπός πολλών παραγωγών εκθλίβεται μαζί, κάθε παραγωγός πρέπει να παίρνει λάδι ανάλογο με τον καρπό που έφερε και την ελαιοπεριεκτικότητά του. Ο οδηγός περιγράφει τη σωστή διαδικασία και ο πίνακας κάνει τους υπολογισμούς, ώστε να μη χάνει κανείς — ούτε ο παραγωγός ούτε ο ελαιουργός.
Ορθή διαδικασία βήμα-βήμα
- 1
Ζύγιση καρπού
Κάθε παρτίδα ζυγίζεται χωριστά σε ζυγιστική διάταξη που ελέγχεται τακτικά. Τα καθαρά κιλά (χωρίς φύλλα και ξένες ύλες) γράφονται με το όνομα του παραγωγού.
- 2
Αντιπροσωπευτικό δείγμα
Πριν ανακατευτεί ο καρπός, παίρνονται μικρές ποσότητες από διαφορετικά σημεία της παρτίδας και σχηματίζεται δείγμα 400–500 g.
- 3
Μέτρηση αναλυτή
Το δείγμα μετριέται με αναλυτή NIR (π.χ. IAS OLIVE). Καταγράφεται η μέτρηση αναλυτή % (λάδι επί νωπού καρπού), καθώς και υγρασία και οξύτητα.
- 4
Καταχώριση στον πίνακα
Για κάθε παραγωγό γράφονται κιλά και μέτρηση αναλυτή. Ο πίνακας βγάζει αμέσως το λάδι αναλυτή σε kg και το σύνολο του σωρού.
- 5
Έκθλιψη & ζύγιση λαδιού
Μετά την έκθλιψη ζυγίζεται ή μετριέται ογκομετρικά (με μετατροπή σε kg) το πραγματικό λάδι του σωρού και γράφεται στο πεδίο «Πραγματικό λάδι σωρού».
- 6
Κατανομή & πρακτικό
Η διαφορά πραγματικού και αναλυτή μοιράζεται αναλογικά. Εκδίδεται PDF πρακτικό με υπογραφές και σύνδεσμος που βλέπει κάθε παραγωγός.
Πώς υπολογίζεται
Λάδι αναλυτή παραγωγού (kg) = κιλά καρπού × μέτρηση αναλυτή % ÷ 100
Μερίδιο παραγωγού = (κιλά × μέτρηση) ÷ Σ(κιλά × μέτρηση όλων)
Διαφορά έκθλιψης = πραγματικό λάδι σωρού − σύνολο λαδιού αναλυτή
Τελικό λάδι παραγωγού = λάδι αναλυτή + μερίδιο × διαφορά έκθλιψης
Παράδειγμα: Α 400 kg × 18% = 72 kg, Β 400 kg × 14% = 56 kg, Γ 200 kg × 16% = 32 kg. Σύνολο αναλυτή 160 kg. Αν η ζυγαριά δείξει 152 kg, η διαφορά −8 kg μοιράζεται 45% / 35% / 20%: τελικά 68,4 / 53,2 / 30,4 kg = 152 kg.
Αρχές δικαιοσύνης & ασφάλειας
- Το σύνολο ισούται με την παραγωγή. Τα τελικά κιλά όλων αθροίζουν ακριβώς στο λάδι που βγήκε· το ελαιοτριβείο δεν κρατά κρυφό υπόλοιπο ούτε πληρώνει από την τσέπη του.
- Αναλογικότητα. Όποιος έφερε περισσότερο ή πλουσιότερο καρπό παίρνει μεγαλύτερο μερίδιο — και στο κέρδος και στην απώλεια της έκθλιψης.
- Κανείς δεν προηγείται. Όλοι οι παραγωγοί του σωρού υπολογίζονται με τον ίδιο τύπο, χωρίς εξαιρέσεις ή κριτήρια τιμής.
- Έλεγχοι λαθών. Ο πίνακας προειδοποιεί για διπλοεγγραφές, ελλιπείς γραμμές, μετρήσεις εκτός 5–32% και απόκλιση άνω των 3 μονάδων αναλυτή–πραγματικής απόδοσης.
- Ιχνηλασιμότητα. Ημερομηνία, υπεύθυνος, κωδικός σωρού και υπογραφές στο PDF, με σύνδεσμο που μπορεί να απενεργοποιηθεί από το ελαιοτριβείο.
- Βαθμονομημένος αναλυτής. Η δικαιοσύνη στηρίζεται στη σωστή μέτρηση: συνδέστε τον σωρό με επίσημο σετ βαθμονόμησης του ελαιοτριβείου.
Ενεργός πίνακας κοινού σωρού
Δωρεάν με εγγραφή: αποθήκευση, PDF πρακτικό και σύνδεσμος κοινοποίησης.
Ενεργός πίνακας κοινού σωρού
Καρπός: 1.000,00 kg · Λάδι κατά αναλυτή: 160,00 kg · Παραγωγοί: 3 · Διαφορά έκθλιψης: +0,00 kg
Λάδι αναλυτή = κιλά καρπού × μέτρηση αναλυτή %. Η διαφορά ανάμεσα στο πραγματικό λάδι και στο σύνολο του αναλυτή μοιράζεται αναλογικά (κιλά × μέτρηση), ώστε το σύνολο που παραλαμβάνουν οι παραγωγοί να ισούται ακριβώς με το λάδι που παρήχθη.
Πραγματική απόδοση σωρού: 16,00%
- Δεν έχει συνδεθεί σετ βαθμονόμησης με αυτόν τον σωρό.
| # | Πελάτης / Παραγωγός | Κιλά καρπού | Μέτρηση αναλυτή % | Λάδι αναλυτή (kg) | Μερίδιο | Διαφορά έκθλιψης (kg) | Τελικό λάδι παραγωγού (kg) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 72,00 | 45,00% | +0,00 | 72,00 | |||
| 2 | 56,00 | 35,00% | +0,00 | 56,00 | |||
| 3 | 32,00 | 20,00% | +0,00 | 32,00 | |||
| Σύνολο | 1.000,00 | 16,00% | 160,00 | 100,00% | +0,00 | 160,00 |
Απεριόριστοι παραγωγοί. Το σύνολο των μεριδίων κλείνει πάντα στο 100% του λαδιού του σωρού.
Από την εμπειρία της τεχνικής ομάδας EPL και του μηχανολόγου μας Ζαχαρία Τσαχάκη
Πρακτικές οδηγίες από εγκαταστάσεις και υποστήριξη ελαιοτριβείων. Δεν αντικαθιστούν τα επίσημα πρότυπα· τα συμπληρώνουν όπου δεν υπάρχει διεθνής προδιαγραφή.
- Η διαφορά αναλυτή–ζυγαριάς σε σωστά ρυθμισμένο ελαιοτριβείο είναι συνήθως μικρή (περίπου 1–2,5 μονάδες απόδοσης). Μεγαλύτερη απόκλιση δείχνει πρόβλημα δειγματοληψίας, βαθμονόμησης ή απωλειών στην πυρήνα και στα απόνερα. Για τη δειγματοληψία επιβάλλεται η χρήση δειγματολήπτη («κλέφτη»): όσο πιο αντιπροσωπευτικό είναι το δείγμα, τόσο πιο ασφαλής είναι η μέτρηση.
- Προσέξτε τη μέτρηση υγρασίας του καρπού: όταν η υγρασία είναι ήδη υψηλή, δεν πρέπει να προστίθεται νερό κατά τη μάλαξη.
- Δείγμα από ένα μόνο τσουβάλι, παλετοκιβώτιο ή big bag, ή μόνο από την επιφάνεια του καρπού, δίνει λάθος μέτρηση. Πάρτε δείγμα από 5 ή περισσότερα σημεία της παρτίδας· όσο μεγαλύτερη είναι η παρτίδα, τόσο περισσότερο δείγμα χρειάζεται.
- Μετρήστε τον καρπό την ίδια μέρα της παραλαβής. Η αποθήκευση αλλάζει την υγρασία και την ελαιοπεριεκτικότητα επί νωπού, και επιπλέον ανεβάζει την οξύτητα.
- Για ογκομετρική μέτρηση λαδιού, μετατρέψτε τα λίτρα σε κιλά με πυκνότητα περίπου 0,915 kg/L στους 20 °C.
- Κρατήστε το PDF πρακτικό κάθε σωρού υπογεγραμμένο από τον υπεύθυνο του ελαιοτριβείου και τον εκπρόσωπο των παραγωγών.
Βιβλιογραφία & πρότυπα
- International Olive Council (IOC) — Trade standard & methods of analysis (σειρά COI/T.15 & COI/T.20) — Διεθνές πλαίσιο για ποιότητα, κατηγορίες και μεθόδους ανάλυσης ελαιολάδου.
- Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2104 & 2022/2105 — Χαρακτηριστικά ελαιολάδου (οξύτητα, κατηγορίες) και μέθοδοι ελέγχου συμμόρφωσης στην ΕΕ.
- ISO 659 — Oilseeds: Determination of oil content (reference method) — Μέθοδος αναφοράς εκχύλισης (τύπου Soxhlet) για το ολικό λάδι δείγματος.
- ISO 665 — Oilseeds: Determination of moisture and volatile matter content — Μέθοδος αναφοράς για την υγρασία, βάση της σύγκρισης με τον αναλυτή.
- Uceda M., Hermoso M., Frías L. — Η τεχνολογία παραγωγής ελαιολάδου (Junta de Andalucía / IFAPA) — Κλασική βιβλιογραφία για απόδοση έκθλιψης, απώλειες σε πυρήνα και απόνερα, και δείκτη ωριμότητας.
- Τεχνική ομάδα EPL E-PLASTIKA — Πρακτικοί κανόνες για δειγματοληψία, ανοχές απόκλισης και διαδικασία πρακτικού, όπου δεν υπάρχει διεθνής προδιαγραφή.
Δείτε επίσης: Βαθμονόμηση αναλυτή ελαιοκάρπου · Λύσεις για ελαιοτριβεία · Αναλυτές IAS OLIVE